De arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

Wanneer je een opdracht aanneemt en die als zelfstandige uitvoert, wil je niet dat over de vergoeding die je daarvoor krijgt loonheffing wordt ingehouden. Maar je opdrachtgever wil ook niet dat bij een controle door de belastingdienst alsnog loonheffing afgedragen moet worden.

Met de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (DBA) en het daarmee verdwijnen van de door ons verguisde VAR vallen we voor het al dan niet inhouden van loonbelasting op de vergoeding die je krijgt voor het uitvoeren van een opdracht terug op wetgeving uit de jaren 60 en de daaropvolgende jurisprudentie. In de meeste gevallen geven die voldoende houvast om tot een duidelijke conclusie te komen. 

Criteria
Wanneer de arbeidsrelatie aan alle 3 de volgende criteria voldoet, moet er loonheffing worden ingehouden:

 

  1. de opdrachtnemer verricht persoonlijke arbeid
  2. de opdrachtgever betaalt er een beloning voor
  3. de opdrachtgever geeft bindende aanwijzingen bij de uitvoering van de opdracht

Er moeten dan loonheffing en premies worden ingehouden op de beloning, en door de opdrachtgever worden afgedragen aan de belastingdienst. Wanneer één van deze criteria ontbreekt is er géén sprake van een arbeidsovereenkomst, en hoeven geen loonheffing en premies te worden afgedragen. In de praktijk gaat de discussie vooral over de derde eis voor de arbeidsovereenkomst, de bindende aanwijzingen. In mindere mate ook over de eerste, daar komen we later nog op terug.  

Bindende aanwijzingen?
Bindende aanwijzingen betreffen vooral werktijden en aanwezigheid, rapporteringsplicht, de concrete uitvoering van het werk, en de wijze van belonen. Bindende aanwijzingen duiden op een gezagsverhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Wanneer er geen bindende aanwijzingen zijn, zal de overeenkomst vooral afspraken bevatten over het eindresultaat, en over de termijn waarbinnen de opdracht uitgevoerd is. In de meeste gevallen is direct zichtbaar of sprake is van dienstbetrekking of zelfstandig werken. Maar tussen bindende aanwijzingen en volledige vrijheid van werken kan nog heel wat stof tot discussie bestaan. Er is op zich niets tegen bindende aanwijzingen in een opdrachtovereenkomst wanneer opdrachtgever en opdrachtnemer het daarover eens zijn. Wanneer de opdrachtnemer géén bindende aanwijzingen wil, omdat die tenslotte zelfstandig de opdracht wil uitvoeren, horen die aanwijzingen niet thuis in de opdrachtovereenkomst.

Persoonlijke arbeid
Als zelfstandige zal je natuurlijk voornamelijk de werkzaamheden persoonlijk uitvoeren. Maar indien er voldoende vrijheid bestaat om de werkzaamheden door iemand anders uit te laten voeren, dan is er van persoonlijke arbeid geen sprake meer. Je mag met je opdrachtgever afspreken dat je wel overlegt over wie (een deel van) de werkzaamheden van je overneemt, maar als jij degene bent die de vervanger aandraagt en zelf eindverantwoordelijk blijft, dan is er al geen sprake meer van persoonlijke arbeid.

Zelfstandige beroepen
Die criteria voor een arbeidsovereenkomst en de criteria voor ondernemerschap lijken bijna lijnrecht tegenover elkaar te staan. Maar bijna is niet helemaal. Het verschil wordt vooral zichtbaar bij zelfstandige beroepen die een creatieve of intellectuele of verzorgende aard hebben. Bijvoorbeeld docenten, interim-managers, journalisten, omroepmedewerkers, kunstenaars, schrijvers, fysiotherapeuten en psychotherapeuten kunnen daarmee te maken hebben.
Het zijn beroepen waarin het vaak voorkomt dat je zelfstandig als ondernemer werkt, en juist daarom gevraagd wordt om parttime of incidenteel in een grotere organisatie te werken. Juist je zelfstandigheid is vaak een aanbeveling of voorwaarde om je te vragen. Maar je komt dan wèl in een organisatie terecht waarin weliswaar je inhoudelijke vrijheid en creativiteit wordt gewaardeerd, maar óók van je wordt verlangd dat je aan de doelstellingen van de organisatie bijdraagt en hun programma uitvoert.
In die gevallen kan sprake zijn van zoveel bindende bepalingen, dat er loonheffing moet worden ingehouden op de beloning voor die specifieke opdracht, terwijl de brutobeloning daarna als winst in de aangifte inkomstenbelasting mag worden verwerkt. De loonheffing wordt dan verrekend met de over de winst verschuldigde inkomstenbelasting. Dat is voordelig omdat over die winst uiteindelijk minder belasting wordt betaald dan over het loon is ingehouden. Het teveel ingehouden bedrag krijg je terug.
Er zijn wel belangrijke voorwaarden aan verbonden. Die vind je in het artikel dienstbetrekking naast ondernemerschap. Kort gezegd komt het erop neer dat er een nauw inhoudelijk verband bestaat tussen de werkzaamheden in loondienst en je andere werkzaamheden als zelfstandige, terwijl tegelijkertijd de werkzaamheden in loondienst ondergeschikt zijn aan je zelfstandige praktijk.


Wat als de arbeidsverhoudingen in de loop van de tijd veranderen?
Wanneer je begint als zelfstandige en vanaf een zeker moment kom je onder gezagsverhouding van je opdrachtgever te staan, moeten er vanaf dát moment loonheffing en premies worden ingehouden. Het is natuurlijk ook mogelijk om op zeker moment de gezagsverhouding te beëindigen en voor de voormalige werkgever voortaan zelfstandige opdrachten uit te voeren. Mits dat met de werkelijkheid overeenkomt.
De belastingdienst zal in dat laatste geval (terecht) heel kritisch zijn. Maar al te vaak dient zo'n verandering vooral het belang van een werkgever die af wil van de arbeidsrechtelijke bescherming van de werknemer, of van de afdracht van premies. Pas op voor schijnconstructies.


Kun je ook een mengeling van arbeidsrelaties hebben?
Ja, dat kan, zoals we hierboven al hebben aangegeven. Inkomsten waarop loonheffing is ingehouden kunnen in je zelfstandige praktijk bestaan. Het is dan ook mogelijk om onder voorwaarden die 'looninkomsten' in de winst uit onderneming op te nemen.

 

Maar dit is ingewikkelde fiscale wetenschap. Hierover moet je altijd vooraf advies inwinnen, bevelen wij aan. Dit soort mengeling kan positieve gevolgen hebben voor je belastingheffing. Het kan ook positieve gevolgen hebben voor het aantal uren dat je besteedt als zelfstandige, dus voor de zelfstandigenaftrek, en voor de inkomensafhankelijk premie zorgverzekering, en zelfs voor de toeslagen.

 

 
 

Copyright © Beeldrijk. Website: WebLab42. All Rights Reserved